Η ΒΙΑ ΣΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ

Μετά το τραγικό συμβάν που έλαβε χώρα στο Ντένβερ των Ηνωμένων Πολιτειών στη διάρκεια της μεταμεσονύκτιας προβολής της ταινίας «The Dark Knight Rises» (όπου ένας μανιακός 24χρονος με αντιασφυξιογόνο μάσκα άνοιξε πυρ και σκότωσε 12 άτομα στέλνοντας στο νοσοκομείο άλλα 58), πολλές ήταν οι απόψεις και προβληματισμοί που διατυπώθηκαν για τη βία που προάγει ο κινηματογράφος αλλά και γενικότερα ο χώρος του θεάματος.

Σαν θεατές, αλλά πάνω απ’ όλα ως μέλη μιας κοινωνίας, νιώσαμε σοκαρισμένοι από αυτό το αποτρόπαιο γεγονός. Ίσως, μάλιστα, κάποιοι από εμάς να αισθανθήκαμε ιδιαιτέρως άβολα στην ανησυχητική σκέψη ότι το συμβάν αυτό έλαβε χώρα σε ένα χώρο που αγαπάμε πολύ, σκεφτόμενοι μοιραία ότι θα μπορούσαμε να είμαστε κι εμείς στη θέση των άτυχων αυτών ανθρώπων.

Είναι όμως σωστό να συνδέσουμε το γεγονός αυτό με την ταινία καθαυτή καταλήγοντας στο αφοριστικό συμπέρασμα ότι το μακελειό ήταν ένα δημιούργημα της βίας που προβάλλουν αυτού του είδους τα φιλμ; Προσωπικά ,θεωρώ ότι θα πρέπει να είμαστε πολλοί προσεκτικοί πριν σπεύσουμε να καταδικάσουμε το «Σκοτεινό Ιππότη» και κάθε άλλη αντίστοιχη ταινία. Κι αυτό γιατί το όλο πρόβλημα πηγάζει από βαθύτερες κοινωνικές πληγές και όχι στη φαντασία του κάθε σεναριογράφου.

Η αναπαράσταση της βίας στην τέχνη δεν είναι πρόσφατο φαινόμενο. Θα τολμούσαμε, μάλιστα, να υποστηρίξουμε ότι τη διαπνέει από τις απαρχές της. Και αυτό γιατί μέσα από τη βία ο άνθρωπος κατορθώνει να βγάλει στην επιφάνεια όλα εκείνα που καταπιέζει, όλες τις απογοητεύσεις και τις ανησυχίες του, βρίσκοντας στο τέλος τη λύτρωση. Αξίζει εδώ να θυμηθούμε και τον ορισμό που δίνει ο Αριστοτέλης στο έργο του «Περί ποιητικής» για την τραγωδία: «Είναι λοιπόν η τραγωδία μίμηση πράξης σημαντικής και ολοκληρωμένης, η οποία έχει κάποια διάρκεια, με γλυκό λόγο, τα μέρη της οποίας διαφέρουν στη μορφή τους, που παριστάνεται με δράση και δεν απαγγέλλεται, η οποία προκαλώντας τη συμπάθεια και το φόβο του θεατή τον λυτρώνει από παρόμοια ψυχικά συναισθήματα».

Στο ίδιο πνεύμα κινούνται και διάφορες κινηματογραφικές παραγωγές του 20ού και 21ου αιώνα, στις οποίες βλέπουμε τη βία να εκφράζεται με κάθε μορφή και ένταση. Σκηνοθέτες όπως οι Κουέντιν Ταραντίνο (στο σύνολο του έργου του), Στάνλεϊ Κιούμπρικ («Κουρδιστό πορτοκάλι»), Ντέιβιντ Φίντσερ («Fight Club»), Τσαν Γουκ Παρκ («Old Boy», «Η εκδίκηση μιας κυρίας», «Δίψα») δεν δίστασαν να θέσουν τη βία στο επίκεντρο των ταινιών τους, με αποτέλεσμα πολλοί να θεωρούν ότι πρόκειται για ταινίες στις οποίες η βία γίνεται αποσκοπός. Ενδεχομένως, αυτή να είναι η επίδραση αυτών των ταινιών σε μια μερίδα θεατών που επιλέγουν να μείνουν στην επιφάνεια. Δεν είναι λίγο όμως και εκείνοι που αντιλαμβάνονται ότι πίσω από την ωμή βία κρύβονται πολύ βαθύτερα μηνύματα. Το ότι κάποιος αρέσκεται στο να παρακολουθεί τέτοιου είδους ταινίες δεν συνεπάγεται ότι γίνεται επιθετικός ή πιο ανεκτικός στη βία. Κι αυτό γιατί κάθε υγιής πνευματικά άνθρωπος είναι σε θέση να αντιληφθεί τη διαφορά ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη φαντασία.

Το συγκεκριμένο άρθρο δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στη στήλη F... for Fantasy του εβδομαδιαίου ένθετου του Ελεύθερου Τύπου, Φαινόμενα, στο τεύχος αρ. 91.

Leave A Comment