Η ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΣΤΗ ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑ

Ο Λαρς φον Τρίερ αποτελεί αδιαμφισβήτητα έναν από τους πιο πολυσυζητημένους σύγχρονους σκηνοθέτες. Με κάθε φιλμ ή δήλωσή του κατορθώνει να προκαλεί το ενδιαφέρον, άλλοτε θετικά κι άλλοτε αρνητικά. Παρόλο που τα έργα του δύσκολα θα τα κατατάσσαμε στο χώρο του Φανταστικού, συχνά ξεφεύγουν από τα στενά όρια του ρεαλισμού, διαθέτοντας αρκετούς συμβολισμούς και ονειρικά στοιχεία.

Με το τελευταίο του δημιούργημα, τη «Μελαγχολία» («Melancholia») ο Τρίερ επιχειρεί να μιλήσει ακόμα μια φορά για την κατάθλιψη – το έχει ήδη πράξει μέσα από την προηγούμενη ταινία του, ο «Αντίχριστος», – μια ασθένεια που βασανίζει εκατομμύρια κόσμου παγκοσμίως, από την οποία μάλιστα πάσχει και ο ίδιος.

Η ταινία, που διαθέτει έντονα στοιχεία φαντασίας, πραγματεύεται τις τελευταίες μέρες του πλανήτη μας, πριν από την καταστροφή του από σύγκρουση με τον πλανήτη Μελαγχολία. Ο θεατής βιώνει τις τελευταίες ώρες της ανθρωπότητας μέσα από τα μάτια δύο αδερφών, της Τζαστίν (Κίρστεν Ντανστ) και της Κλερ (Σαρλότ Γκένσμπουργκ), οι οποίες βιώνουν την επικείμενη καταστροφή με τελείως διαφορετικό τρόπο.

Ο σκηνοθέτης μας έχει συνηθίσει να υπονοεί μέσα από τις εικόνες τους πολύ περισσότερα απ’ όσα λένε οι διάλογοι ανάμεσα στους πρωταγωνιστές του. Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η «Μελαγχολία», η οποία χωρίζεται ουσιαστικά σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος κυριαρχούν τα έντονα χρώματα και η ζωντάνια, ενώ όσο πλησιάζουμε προς το τέλος του φιλμ, τα χρώματα γίνονται ψυχρότερα και η ατμόσφαιρα χάνει την προηγούμενη έντασή της.

Είναι όμως η «Μελαγχολία» ένα φιλμ για το τέλος του κόσμου; Σύμφωνα με τον ίδιο τον Τρίερ, πρόκειται για μια ταινία που αφορά τη ζωή, ειδωμένη μέσα από τη ρομαντική σκοπιά του όρου «μελαγχολία». Ο Τρίερ επέλεξε να της δώσει αυτόν τον τίτλο γιατί θεωρεί ότι ο συγκεκριμένος όρος αντιπροσωπεύει απόλυτα τον ορισμό που δίνει ο ίδιος για την τέχνη. Θεωρεί, λοιπόν, ότι κάθε σημαντικό έργο τέχνης εμπεριέχει μελαγχολικά στοιχεία. Για τον ίδιο, μάλιστα, μελαγχολία σημαίνει προσμονή. Μόνο αυτός που περιμένει κάτι μπορεί πραγματικά να αισθανθεί το νόημα της λέξης. Και αυτή ακριβώς η λέξη, η «προσμονή», είναι το κλειδί με το οποίο μπορούμε να αποκρυπτογραφήσουμε τους συμβολισμούς της ταινίας.

Ο σκηνοθέτης, που χαρακτηρίζεται ως το κακό παιδί του κινηματογράφου, έχει προκαλέσει πολλές φορές με τις δηλώσεις του και τη συμπεριφορά του. Ένα από τα τελευταία «επιτεύγματά» του ήταν και η άτυπη εκδίωξή του από το Φεστιβάλ των Καννών όπου θεωρήθηκε persona non grata, μετά από τα ατυχή σχόλια που έκανε κατά την παρουσίαση της «Μελαγχολίας» για τους ναζί και τον Χίτλερ.

Αξίζει τον κόπο όμως κανείς να απομακρυνθεί από όλο αυτόν το σάλο που προκάλεσαν οι δηλώσεις του και να επιχειρήσει μια κατάδυση στο καλλιτεχνικό σύμπαν του σκηνοθέτη που, όχι άδικα, έχει χαρακτηριστεί από πολλούς ως ο πιο ταλαντούχος και διορατικός της γενιάς του.

Το συγκεκριμένο άρθρο δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στη στήλη F... for Fantasy του εβδομαδιαίου ένθετου του Ελεύθερου Τύπου, Φαινόμενα, στο τεύχος αρ. 56.

Leave A Comment