Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΦΑΝΤΑΣΙΑΣ

Χωρίς την ύπαρξη της επιστήμης δεν θα μπορούσε σίγουρα να υπάρξει η Επιστημονική Φαντασία (ΕΦ). Αναρωτιέται όμως κανείς αν το αντίστροφο θα ήταν το ίδιο εφικτό. Θα υπήρχε άραγε σήμερα η επιστήμη έτσι όπως τη γνωρίζουμε αν δεν υπήρχε η ΕΦ; Σίγουρα δεν είναι εύκολο να δοθεί μια γρήγορη και εύστοχη απάντηση στο συγκεκριμένο ερώτημα.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι η ΕΦ έχει υπάρξει πολλές φορές πρωτοπόρος, βοηθώντας τους επιστημόνες να οραματιστούν έναν διαφορετικό μελλοντικό κόσμο. Μέσα από ουτοπικά ή δυστοπικά τοπία και παράλληλους κόσμους, η ΕΦ και οι συγγραφείς που την υπηρετούν προσπαθούν μέσω της επιστήμης να σχολιάσουν το «εδώ και τώρα», υιοθετώντας περίτεχνους συμβολισμούς.

Πότε όμως γεννήθηκε το δημοφιλές αυτό ρεύμα του Φανταστικού; Η ΕΦ αποτελεί γέννημα του 19ου αιώνα, της εποχής κατά την οποία πρωτοεμφανίστηκαν στην ιστορία οι μηχανές και ο κόσμος ήρθε σε άμεση επαφή με τα δημιουργήματα της επιστήμης. Όπως με κάθετι καινούριο, το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας υπήρξε επιφυλακτικό απέναντι στη νέα εποχή της βιομηχανοποίησης που ξημέρωνε. Θα μπορούσε άραγε να αντεπεξέλθει η κοινωνία σε όλες τις αλλαγές διαδραματίζονταν με ραγδαίους ρυθμούς γύρω της; Ποιος θα ήταν ο αντίκτυπος στην ψυχοσύνθεση του ανθρώπου και ποια η επίδραση στον κοινωνικό ιστό; Αυτά και διάφορα άλλα ήταν τα ερωτήματα που απασχολούσαν τους ανθρώπους εκείνης της εποχής. Μέσα, λοιπόν, από αυτό το ιστορικό πλαίσιο ξεπήδησε το 1818 το μυθιστόρημα «Φρανκενστάιν» της Μαίρη Σέλλεϋ, που έμελλε να χαρακτηριστεί ως το πρώτο αντιπροσωπευτικό δείγμα της λογοτεχνίας Επιστημονικής Φαντασίας. Στο συγκεκριμένο μυθιστόρημα, η συγγραφέας κατάφερε να συνδυάσει περίτεχνα τη λογοτεχνία γοτθικού τρόμου με τις αναφορές σε διάφορα επιστημονικά επιτεύγματα που απασχολούσαν την κοινωνία εκείνη την εποχή, όπως τα πειράματα του Ιταλού επιστήμονα Λουίτζι Γαλβάνι.

Όμως ο Φρανκενστάιν δεν ήταν παρά μόνο η αρχή. Πάρα πολλοί συγγραφείς, επηρεασμένοι από τις εξελίξεις που έβλεπαν να τους προσπερνούν με ραγδαίους ρυθμούς, θέλησαν να καταγράψουν τις ανησυχίες τους, ο καθένας με το δικό του τρόπο. Όπως ήταν φυσικό, εντός της ΕΦ δημιουργήθηκαν διάφορα ρεύματα τα οποία ακολουθούσαν υπό διαφορετικό πρίσμα τις εξελίξεις στους διάφορους τομείς της επιστήμης. Έτσι ξεπήδησαν είδη όπως το κυβερνοπάνκ, το ατμοπάνκ, η διαστημική όπερα, η μεταποκαλυπτική λογοτεχνία φαντασίας, το επιστημονικό φάνταζι, η σκληροπυρηνική επιστημονική φαντασία και πλήθος άλλων. Δεδομένο είναι ότι όσο θα συνεχίζει να εξελίσσεται η επιστήμη τόσο θα πληθαίνουν και τα υποείδη της ΕΦ.

Σήμερα, με τη βοήθεια της κινηματογραφικής εικόνας, η ΕΦ κατορθώνει να μας χαρίζει υπέροχα δείγματα τόσο μέσα από την οπτικοποίηση ήδη αγαπημένων βιβλίων όσο και με τη δημιουργία πρωτότυπων σεναρίων Επιστημονικής Φαντασίας. Κάθε χρόνο εκατοντάδες νέα μυθιστορήματα κυκλοφορούν σε όλο τον κόσμο, πολλά από τα οποία γνωρίζουν ιδιαίτερη επιτυχία, ενώ τα ιστολόγια και οι δικτυακοί τόποι που είναι εξ ολοκλήρου αφιερωμένοι στην ΕΦ ολόενα και πληθαίνουν. Όπου υπάρχει, λοιπόν, ζήτηση, υπάρχει και παραγωγή, γεγονός που μαρτυράει ότι η ΕΦ θα συνεχίσει, ευτυχώς, να μας απασχολεί για πολλά χρόνια ακόμα.

Το συγκεκριμένο άρθρο δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στη στήλη F... for Fantasy του εβδομαδιαίου ένθετου του Ελεύθερου Τύπου, Φαινόμενα, στο τεύχος αρ. 28.

Leave A Comment